Autorka: r. pr. Katarzyna Załęska

W codziennym języku te dwa słowa są doskonałymi synonimami. Możemy używać ich wymiennie i nie wprowadzimy nikogo w błąd.
Inaczej jest w języku prawnym. Każde z tych pojęć ma swoją definicję legalną, czyli istnieje przepis, w którym ustawodawca wyjaśnia nam, jak należy rozumieć to słowo. W przypadku utworu oraz dzieła te definicje znajdują się w dwóch różnych ustawach. Co ważne: ustawy mają tę samą moc i rangę w systemie prawa. Reguły, które z nich wynikają, są więc równorzędne. Żadna z nich nie jest ważniejsza od drugiej i żadna nie usuwa drugiej.

1. Utwór
Według ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci (…). Jeśli jednak chcemy ocenić, czy coś jest utworem, to ten opis nie jest wystarczający. W tej samej ustawie są także inne przepisy, które pomagają w pełni zrozumieć to pojęcie, bo mówią np. o tym, co nie jest utworem. 

Utwór powinniśmy więc rozumieć jako:

- przejaw działalności człowieka (czyli autora),

- oryginalny, bo autor miał pewną swobodę,

- każdy widzi go lub słyszy tak samo (bo jest „ustalony”).

2. Dzieło
Definicja legalna dzieła jest w Kodeksie cywilnym, który opisuje je jako efekt wykonania umowy o dzieło. Reguły tej umowy opisane są w kodeksie, w tym zasada, że ten, kto zamawia dzieło, musi za nie zapłacić. Dzieło musimy rozumieć jako coś, co zostało opisane w umowie, a następnie poprawnie wykonane.

Coś może być jednocześnie dziełem i utworem, ale nie musi. Utwór może powstać bez zamówienia, a dzieło może nie być ani indywidualne, ani oryginalne. Jeśli wiemy, że efektem umowy o dzieło będzie utwór, to musimy ją uzupełnić o dodatkowe postanowienia – takie, które dotyczą praw autorskich do utworu i wynikają z ustawy o prawie autorskim.

3. Badanie tekstu – pytania do czworga odbiorców

Badanie polegało na zadaniu poniższych 5 pytań czterem osobom, z których żadna nie jest prawnikiem ani nie pracuje w tej branży.

Pod pytaniem znajduje się stosunek poprawnych odpowiedzi do liczby badanych.

Pytania:
1. Które pojęcie jest szersze?

1. Utwór.
2. Dzieło.
3. Są równorzędne, żadne nie jest ani szersze, ani węższe.

3/4

2. Czy utwór może być jednocześnie dziełem?

1. Tak.
2. Nie.
3. Nie wiem.

4/4

3. W jakiej ustawie opisany jest utwór?

1. W Kodeksie cywilnym.
2. W ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
3. W obu powyższych.

4/4

4. Czy za dzieło zawsze trzeba zapłacić?

1. Tak.
2. Nie.
3. Tylko wtedy, gdy jest jednocześnie utworem.

4/4

5. Jeśli zamawiamy u kompozytora napisanie krótkiego utworu na gitarę na podstawie odpłatnej umowy, to ta umowa:

1. Jest po prostu umową o dzieło.
2. Jest specjalną umową opisaną w prawie autorskim.
3. Jest umową o dzieło, uzupełnioną o dodatkowe elementy.

4/4

4. Wniosek

W związku z tym, że wszystkie odpowiedzi prócz jednej były poprawne, zdecydowałam się nie przedstawiać drugiego wariantu tekstu.