Autorka: r. pr. Dominika Fikus-Graf

Zaliczka a zadatek – czym się różnią

Pojęcia „zadatek” i „zaliczka” są często mylone. Są to pojęcia, z którymi możemy się spotkać na co dzień, przy zawieraniu różnego rodzaju umów – gdy kupujemy produkty lub gdy zamawiamy usługi. Różnica między zadatkiem a zaliczką ma duże znaczenie, szczególnie wtedy, gdy jedna ze stron nie dotrzyma warunków umowy. Dlatego tak ważne jest, aby poznać znaczenia tych terminów i używać ich świadomie.

Czym jest zaliczka

Zaliczka to część ceny za produkt lub usługę zapłacona wcześniej, na przykład na wydatki związane z realizacją umowy.

Jeśli Ty i druga strona wykonacie umowę, zaliczka jest zaliczana na poczet ceny.

Jeśli Ty albo druga strona zrezygnujecie z wykonania umowy, strona, która otrzymała zaliczkę, powinna Ci ją zwrócić w pełnej wysokości.

Zaliczka nie ma definicji w polskim prawie, jej zasady wynikają z praktyki.

Czym jest zadatek

Zadatek to pieniądze, które jedna strona daje drugiej przy zawieraniu umowy jako formę zabezpieczenia. Wpłacenie zadatku ma zmotywować strony do tego, aby wykonały umowę.

Jeśli strony wykonają umowę zadatek – tak jak zaliczka – obniża cenę za produkt lub usługę. Jeśli któraś ze stron nie wykona umowy, skutek zależy od tego, kto ponosi za to winę.

Jeśli to Ty dajesz zadatek i nie wykonasz umowy, druga strona może od umowy odstąpić i zachować zadatek.

Jeśli winna jest osoba, która otrzymała zadatek od Ciebie, możesz od umowy odstąpić i zażądać, aby zwróciła Ci zadatek w podwójnej wysokości.

Jeśli żadne z Was nie jest winne tego, że nie wykonacie umowy, osoba, która otrzymała zadatek, powinna Ci go zwrócić.

Przykład:

Piotr rezerwuję salę weselną. Przy podpisaniu umowy wręczył właścicielowi sali zadatek w kwocie 1000 zł.

Wyobraźmy sobie trzy scenariusze:

1. Po pół roku sala weselna powiadomiła go, że nie wykona umowy. W takim przypadku właściciel sali musi oddać Piotrowi 2000 zł – czyli zadatek w podwójnej wysokości.
2. Po pół roku Piotr rozstał się z narzeczoną i powiadomił salę, że rezygnuję z rezerwacji. W takim przypadku właściciel sali może zatrzymać zadatek – kwotę 1000 zł.
3. Po pół roku wybuchła pandemia i nie można organizować wesel. W takim przypadku sala powinna oddać Piotrowi zadatek – kwotę 1000 zł.

Zasady dotyczące zadatku określa Kodeks cywilny (art. 394).

Kiedy lepiej wybrać zadatek, a kiedy zaliczkę?

Wybierz zadatek, jeśli bardzo zależy Ci na tym, aby druga strona wykonała umowę. Stosuj go w transakcjach o większej wartości lub znaczeniu.

Przykłady:

• umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania,
• umowa na budowę domu z wykonawcą,
• rezerwacja sali weselnej.

Wybierz zaliczkę, jeśli zawierasz mniej wartościową umowę i chcesz mieć możliwość łatwego zwrotu pieniędzy.

Przykłady:

• rezerwacja stolika w restauracji,
• uszycie przez szewca butów,
• usługa prania dywanów.